طوسی، علی بن محمد: تفاوت میان نسخه‌ها

    از ویکی‌نور
    جز (Yqorbani@noornet.net صفحهٔ طوسی، علی بن محمد را به علاءالدین علی بن محمد طوسی منتقل کرد)
    بدون خلاصۀ ویرایش
     
    (۲۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد)
    خط ۶: خط ۶:
    |-
    |-
    |نام‌های دیگر  
    |نام‌های دیگر  
    | data-type="authorOtherNames" |علاء الدين علي بن محمد الطوسي  
    | data-type="authorOtherNames" |علاءالدين علي بن محمد الطوسي  


    |-
    |-
    خط ۲۵: خط ۲۵:
    |-
    |-
    |برخی آثار
    |برخی آثار
    | data-type="authorWritings" |‏الذخيره
    | data-type="authorWritings" |[[الذخيرة]]


    |- class="articleCode"
    |- class="articleCode"
    خط ۳۲: خط ۳۲:
    |}
    |}
    </div>
    </div>
    {{کاربردهای دیگر|طوسی (ابهام زدایی)}}


    '''علاءالدین علی‎ بن محمد طوسی'''، معروف به مولانا علی عران، متکلم، فقیه، از مشاهیر علما و حکمای قرن نهم هجری، حنفی  
    '''علاءالدین علی‎ بن محمد طوسی''' (متوفای حدود 877ق- سمرقند)، معروف به مولانا علی عران، متکلم، فقیه، از مشاهیر علما و حکمای قرن نهم هجری، حنفی  
     
    پس از تکمیل علوم عقلیه و نقلیه در ایران به عثمانی رفت. کتاب «[[الذخيرة]]» از جمله آثار اوست. او را از شاگردان مولانا محمّد جاجرمی دانسته‌اند<ref>ر.ک: نوشاهی، سید عارف، ص‎95</ref>.  
    پس از تکمیل علوم عقلیه و نقلیه در ایران به عثمانی رفت. کتاب «الذخيرة» از جمله آثار اوست. او را از شاگردان مولانا محمّد جاجرمی دانسته‎اند<ref>ر.ک: نوشاهی، سید عارف، ص‎95</ref>.  


    == ولادت ==
    == ولادت ==
    خط ۴۱: خط ۴۱:


    == تحصیلات ==
    == تحصیلات ==
    «علاءالدین»، پس از تکمیل‎ تحصیلات‎ و تبحّر در علوم عقلی و نقلی در بلاد ایران، راهی عثمانی شد و در نزد دو تن از سلاطین عثمانی، سلطان‎ مراد خان (824-855ق) و سلطان محمد فاتح (855-886ق) مورد اکرام‎ و احترام‎ فوق‎العاده‎ قرار گرفت و از جانب سلطان به سمت مدرسی مدرسه بروسه و مدرسه زیرک برگزیده شد؛ ولی‎ سرانجام از سلطان محمد فاتح رنجیده‎خاطر گشت‎ و با‎ دلی آزرده، اسلامبول ‎و کشور ترک را به‎قصد ایران ترک گفت. از تمام مشاغل و علائق دنیوی‎ کناره گرفت و قدم در راه فقر و تصوف گذاشت. او بنا به قولی در سال 860‎ یا‎ 877 ‎ق، در سمرقند و به روایت دیگر در‎ سال‎ 885‎ق، در تبریز یا در خراسان چشم از جهان فروبست<ref>ر.ک: معینیان، علی‎اصغر، ص‎998-997</ref>.  
    «علاءالدین»، پس از تکمیل‎ تحصیلات‎ و تبحّر در علوم عقلی و نقلی در بلاد ایران، راهی عثمانی شد و در نزد دو تن از سلاطین عثمانی، سلطان‎ مراد خان (824-855ق) و سلطان محمد فاتح (855-886ق) مورد اکرام‎ و احترام‎ فوق‎العاده‎ قرار گرفت و از جانب سلطان به سمت مدرسی مدرسه بروسه و مدرسه زیرک برگزیده شد؛ ولی‎ سرانجام از سلطان محمد فاتح رنجیده‌خاطر گشت‎ و با‎ دلی آزرده، اسلامبول ‎و کشور ترک را به‌قصد ایران ترک گفت. از تمام مشاغل و علائق دنیوی‎ کناره گرفت و قدم در راه فقر و تصوف گذاشت. او بنا به قولی در سال 860‎ یا‎ 877 ‎ق، در سمرقند و به روایت دیگر در‎ سال‎ 885‎ق، در تبریز یا در خراسان چشم از جهان فروبست<ref>ر.ک: معینیان، علی‌اصغر، ص‎998-997</ref>.  


    به‎طور قطع و یقین مولانا علاءالدین‎ علی‎ طوسی بعد از رنجش خاطر از سلطان‎ عثمانی، از شهر اسلامبول عازم‎ ماوراء‎النهر شده و در شهر سمرقند که در‎ آن‎ زمان‎ پایتخت‎ ماوراءالنهر و شهری امن و آرام بوده،‎ رحل‎ اقامت افکنده و از علائق دنیائی حتی درس و بحث نیز کناره گرفته و در سلک‎ یاران‎ و معتقدان خواجه عبیدللّه احرار‎ که‎ در حوزه ماوراء‎النهر‎ حتی‎ خراسان نفوذ معنوی فوق‎العاده داشته‎ منسلک‎ گشته است<ref>ر.ک: همان، ص‎999-998</ref>.
    به‌طور قطع و یقین مولانا علاءالدین‎ علی‎ طوسی بعد از رنجش خاطر از سلطان‎ عثمانی، از شهر اسلامبول عازم‎ ماوراء‎النهر شده و در شهر سمرقند که در‎ آن‎ زمان‎ پایتخت‎ ماوراءالنهر و شهری امن و آرام بوده،‎ رحل‎ اقامت افکنده و از علائق دنیائی حتی درس و بحث نیز کناره گرفته و در سلک‎ یاران‎ و معتقدان خواجه عبیدللّه احرار‎ که‎ در حوزه ماوراء‎النهر‎ حتی‎ خراسان نفوذ معنوی فوق‎العاده داشته‎ منسلک‎ گشته است<ref>ر.ک: همان، ص‎999-998</ref>.


    بااینکه مولانا طوسی غالباً در مجالس صحبت خواجه‎ احرار‎ حاضر می‎شده، مع‎هذا کمتر سخن می‎گفته‎ و بیشتر خاموش بوده و این‎ خاموشی‎ گزیدن و دامن صحبت فراهم چیدن‎، نشانه‎ آن است که حق‎شکنی و کافرماجرائی و بی‎انصافی سلطان عثمانی تا چه مایه در روح‎ حساس‎ و زودرنج‎ این دانشمند آواره اثر بد‎ و ناگوار‎ گذاشته‎ و درعین‎حال خواجه احرار‎ و دیگر‎ بزرگان به کمال فضل‎ و دانش‎ اعتراف داشته‎اند و همواره لوازم احترام و بزرگداشت‎ او را به‎جا می‎آوردند<ref>ر.ک: همان، ص999</ref>.
    بااینکه مولانا طوسی غالباً ً در مجالس صحبت خواجه‎ احرار‎ حاضر می‌شده، مع‎هذا کمتر سخن می‌گفته‎ و بیشتر خاموش بوده و این‎ خاموشی‎ گزیدن و دامن صحبت فراهم چیدن‎، نشانه‎ آن است که حق‎شکنی و کافرماجرائی و بی‌انصافی سلطان عثمانی تا چه مایه در روح‎ حساس‎ و زودرنج‎ این دانشمند آواره اثر بد‎ و ناگوار‎ گذاشته‎ و درعین‌حال خواجه احرار‎ و دیگر‎ بزرگان به کمال فضل‎ و دانش‎ اعتراف داشته‌اند و همواره لوازم احترام و بزرگداشت‎ او را به‌جا می‌آوردند<ref>ر.ک: همان، ص999</ref>.


    علاءالدین علی بن محمد طوسی، با یکی دیگر از مشاهیر علمای ریاضی و حکمت و کلام در قرن نهم، معاصر و به‎طور شگفت‎انگیزی در نام و لقب و نام پدر با یکدیگر مشترک است.‎ از‎ قضای‎ اتفاق هر دو تن نیز مدتی از عمر خود را در دربار عثمانی گذرانده‎اند. این شخصیت همان‎‎ ‎‎علاءالدین علی بن محمد سمرقندی معروف به ملا علی قوشچی است و همان است‎ که‎ در‎ کتاب جامی از وی نام برده شده تااینکه در سال 879 در همان شهر‎ درگذشت<ref>ر.ک: همان، ص997</ref>. ‎
    علاءالدین علی بن محمد طوسی، با یکی دیگر از مشاهیر علمای ریاضی و حکمت و کلام در قرن نهم، معاصر و به‌طور شگفت‌انگیزی در نام و لقب و نام پدر با یکدیگر مشترک است.‎ از‎ قضای‎ اتفاق هر دو تن نیز مدتی از عمر خود را در دربار عثمانی گذرانده‌اند. این شخصیت همان‎‎ ‎‎علاءالدین علی بن محمد سمرقندی معروف به ملا علی قوشچی است و همان است‎ که‎ در‎ کتاب جامی از وی نام برده شده تااینکه در سال 879 در همان شهر‎ درگذشت<ref>ر.ک: همان، ص997</ref>. ‎


    ==وفات==
    ==وفات==
    حقیقت این است که صاحبان تاریخ و تذکره از پایان زندگانی وی اطلاع درستی ندارند، اما قرائنی از کتاب رشحات عين الحياة کاشفی سبزواری (متوفی 939ق) - که کتابی است در شرح احوال و اقوال مشایخ طریقه نقشبندیه تا پایان قرن نهم هجری<ref>ر.ک: کاسمی، نصرةالله، ص‎417</ref> - ‎ثابت‎ می‎کند که علاءالدین اواخر عمر خود‎ را در شهر سمرقند گذرانده و در همان شهر نیز از دنیا رفته و تاریخ فوتش نیز به حدس نزدیک‎ به‎ یقین‎ میان سنوات 877 تا 885ق است و سال 860ق، نمی‎تواند درست باشد؛ زیرا خواجه‎ عبیداللّه احرار تا سال 860ق و حتی چند سال بعد نیز هنوز به مقام و مرتبه آن‎چنان عالی‎ نرسیده‎ بود.
    حقیقت این است که صاحبان تاریخ و تذکره از پایان زندگانی وی اطلاع درستی ندارند، اما قرائنی از کتاب رشحات عين الحياة کاشفی سبزواری (متوفی 939ق) - که کتابی است در شرح احوال و اقوال مشایخ طریقه نقشبندیه تا پایان قرن نهم هجری<ref>ر.ک: کاسمی، نصرةالله، ص‎417</ref> - ‎ثابت‎ می‌کند که علاءالدین اواخر عمر خود‎ را در شهر سمرقند گذرانده و در همان شهر نیز از دنیا رفته و تاریخ فوتش نیز به حدس نزدیک‎ به‎ یقین‎ میان سنوات 877 تا 885ق است و سال 860ق، نمی‌تواند درست باشد؛ زیرا خواجه‎ عبیداللّه احرار تا سال 860ق و حتی چند سال بعد نیز هنوز به مقام و مرتبه آن‎چنان عالی‎ نرسیده‎ بود.
    وی به دستور‎ خواجه‎ احرار در محوطه ملایان‎ که کوی مخصوص مقبره و آرامگاه علما و مشایخ‎ بزرگ بوده، به خاک سپرده شده و جای‎‎ قبرش‎ معلوم‎ و معین‎ است<ref>ر.ک: معینیان، علی‎اصغر، ص999-998</ref>.
     
    وی به دستور‎ خواجه‎ احرار در محوطه ملایان‎ که کوی مخصوص مقبره و آرامگاه علما و مشایخ‎ بزرگ بوده، به خاک سپرده شده و جای‎‎ قبرش‎ معلوم‎ و معین‎ است<ref>ر.ک: معینیان، علی‌اصغر، ص999-998</ref>.


    ==آثار==
    ==آثار==
    وی کتابی با نام «الذخيرة» در مقابل تهافت الفلاسفة امام غزالی و بر حاشیه مطالع‎ و شمسیّه‎ حاشیه نوشته است.
    وی کتابی با نام «[[الذخيرة]]» در مقابل [[تهافت الفلاسفة]] [[غزالی، محمد بن محمد|امام غزالی]] و بر حاشیه مطالع‎ و شمسیّه‎ حاشیه نوشته است.


    ==پانویس==
    ==پانویس==
    <references/>
    <references />
    ==منابع مقاله==
    ==منابع مقاله==
    #[[:noormags:445534|معینیان، علی‎اصغر، «تذکر چند اشتباه تاریخی: در کتاب جامی تألیف استاد علی‎اصغر حکمت»، پایگاه مجلات تخصصی نور، گوهر، بهمن و اسفند 1354، شماره 35 و 36، صفحه 995 تا 999]].
    #[[:noormags:445534|معینیان، علی‌اصغر، «تذکر چند اشتباه تاریخی: در کتاب جامی تألیف استاد علی‌اصغر حکمت»، پایگاه مجلات تخصصی نور، گوهر، بهمن و اسفند 1354، شماره 35 و 36، صفحه 995 تا 999]].
    #[[:noormags:39927|نوشاهی، سید عارف، مرآت الأدوار و مرقات الأخبار (فصلی در شرح حال بزرگان خراسان و ماوراءالنهر و فارس در قرن‎های نهم و دهم)، پایگاه مجلات تخصصی نور، معارف، آذر - ‎اسفند 1375، شماره 39، صفحه 91 تا 113)]].
    #[[:noormags:39927|نوشاهی، سید عارف، مرآت الأدوار و مرقات الأخبار (فصلی در شرح حال بزرگان خراسان و ماوراءالنهر و فارس در قرن‌های نهم و دهم)، پایگاه مجلات تخصصی نور، معارف، آذر - ‎اسفند 1375، شماره 39، صفحه 91 تا 113]].
    #[[:noormags:447800|کاسمی، نصرةالله، «دیباچه بر کتاب رشحات عين الحياة»، پایگاه مجلات تخصصی نور، گوهر، شهریور 1357، شماره 66، صفحه 417 تا 423]].
    #[[:noormags:447800|کاسمی، نصرةالله، «دیباچه بر کتاب رشحات عين الحياة»، پایگاه مجلات تخصصی نور، گوهر، شهریور 1357، شماره 66، صفحه 417 تا 423]].
    ==وابسته‌ها==
    {{وابسته‌ها}}
    [[الذخيرة]]


    [[رده:زندگی‌نامه]]
    [[رده:زندگی‌نامه]]
    [[رده:25 تیر الی 24 مرداد]]
    [[رده:سال97-1تیر الی31]]

    نسخهٔ کنونی تا ‏۱ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۵۱

    طوسی، علی بن محمد
    نام طوسی، علی بن محمد
    نام‌های دیگر علاءالدين علي بن محمد الطوسي
    نام پدر محمد
    متولد قرن نهم هجری
    محل تولد مرقند
    رحلت 877ق
    اساتید محمّد جاجرمی
    برخی آثار الذخيرة
    کد مؤلف AUTHORCODE18153AUTHORCODE

    علاءالدین علی‎ بن محمد طوسی (متوفای حدود 877ق- سمرقند)، معروف به مولانا علی عران، متکلم، فقیه، از مشاهیر علما و حکمای قرن نهم هجری، حنفی پس از تکمیل علوم عقلیه و نقلیه در ایران به عثمانی رفت. کتاب «الذخيرة» از جمله آثار اوست. او را از شاگردان مولانا محمّد جاجرمی دانسته‌اند[۱].

    ولادت

    در سمرقند متولد شد.

    تحصیلات

    «علاءالدین»، پس از تکمیل‎ تحصیلات‎ و تبحّر در علوم عقلی و نقلی در بلاد ایران، راهی عثمانی شد و در نزد دو تن از سلاطین عثمانی، سلطان‎ مراد خان (824-855ق) و سلطان محمد فاتح (855-886ق) مورد اکرام‎ و احترام‎ فوق‎العاده‎ قرار گرفت و از جانب سلطان به سمت مدرسی مدرسه بروسه و مدرسه زیرک برگزیده شد؛ ولی‎ سرانجام از سلطان محمد فاتح رنجیده‌خاطر گشت‎ و با‎ دلی آزرده، اسلامبول ‎و کشور ترک را به‌قصد ایران ترک گفت. از تمام مشاغل و علائق دنیوی‎ کناره گرفت و قدم در راه فقر و تصوف گذاشت. او بنا به قولی در سال 860‎ یا‎ 877 ‎ق، در سمرقند و به روایت دیگر در‎ سال‎ 885‎ق، در تبریز یا در خراسان چشم از جهان فروبست[۲].

    به‌طور قطع و یقین مولانا علاءالدین‎ علی‎ طوسی بعد از رنجش خاطر از سلطان‎ عثمانی، از شهر اسلامبول عازم‎ ماوراء‎النهر شده و در شهر سمرقند که در‎ آن‎ زمان‎ پایتخت‎ ماوراءالنهر و شهری امن و آرام بوده،‎ رحل‎ اقامت افکنده و از علائق دنیائی حتی درس و بحث نیز کناره گرفته و در سلک‎ یاران‎ و معتقدان خواجه عبیدللّه احرار‎ که‎ در حوزه ماوراء‎النهر‎ حتی‎ خراسان نفوذ معنوی فوق‎العاده داشته‎ منسلک‎ گشته است[۳].

    بااینکه مولانا طوسی غالباً ً در مجالس صحبت خواجه‎ احرار‎ حاضر می‌شده، مع‎هذا کمتر سخن می‌گفته‎ و بیشتر خاموش بوده و این‎ خاموشی‎ گزیدن و دامن صحبت فراهم چیدن‎، نشانه‎ آن است که حق‎شکنی و کافرماجرائی و بی‌انصافی سلطان عثمانی تا چه مایه در روح‎ حساس‎ و زودرنج‎ این دانشمند آواره اثر بد‎ و ناگوار‎ گذاشته‎ و درعین‌حال خواجه احرار‎ و دیگر‎ بزرگان به کمال فضل‎ و دانش‎ اعتراف داشته‌اند و همواره لوازم احترام و بزرگداشت‎ او را به‌جا می‌آوردند[۴].

    علاءالدین علی بن محمد طوسی، با یکی دیگر از مشاهیر علمای ریاضی و حکمت و کلام در قرن نهم، معاصر و به‌طور شگفت‌انگیزی در نام و لقب و نام پدر با یکدیگر مشترک است.‎ از‎ قضای‎ اتفاق هر دو تن نیز مدتی از عمر خود را در دربار عثمانی گذرانده‌اند. این شخصیت همان‎‎ ‎‎علاءالدین علی بن محمد سمرقندی معروف به ملا علی قوشچی است و همان است‎ که‎ در‎ کتاب جامی از وی نام برده شده تااینکه در سال 879 در همان شهر‎ درگذشت[۵]. ‎

    وفات

    حقیقت این است که صاحبان تاریخ و تذکره از پایان زندگانی وی اطلاع درستی ندارند، اما قرائنی از کتاب رشحات عين الحياة کاشفی سبزواری (متوفی 939ق) - که کتابی است در شرح احوال و اقوال مشایخ طریقه نقشبندیه تا پایان قرن نهم هجری[۶] - ‎ثابت‎ می‌کند که علاءالدین اواخر عمر خود‎ را در شهر سمرقند گذرانده و در همان شهر نیز از دنیا رفته و تاریخ فوتش نیز به حدس نزدیک‎ به‎ یقین‎ میان سنوات 877 تا 885ق است و سال 860ق، نمی‌تواند درست باشد؛ زیرا خواجه‎ عبیداللّه احرار تا سال 860ق و حتی چند سال بعد نیز هنوز به مقام و مرتبه آن‎چنان عالی‎ نرسیده‎ بود.

    وی به دستور‎ خواجه‎ احرار در محوطه ملایان‎ که کوی مخصوص مقبره و آرامگاه علما و مشایخ‎ بزرگ بوده، به خاک سپرده شده و جای‎‎ قبرش‎ معلوم‎ و معین‎ است[۷].

    آثار

    وی کتابی با نام «الذخيرة» در مقابل تهافت الفلاسفة امام غزالی و بر حاشیه مطالع‎ و شمسیّه‎ حاشیه نوشته است.

    پانویس

    1. ر.ک: نوشاهی، سید عارف، ص‎95
    2. ر.ک: معینیان، علی‌اصغر، ص‎998-997
    3. ر.ک: همان، ص‎999-998
    4. ر.ک: همان، ص999
    5. ر.ک: همان، ص997
    6. ر.ک: کاسمی، نصرةالله، ص‎417
    7. ر.ک: معینیان، علی‌اصغر، ص999-998

    منابع مقاله

    1. معینیان، علی‌اصغر، «تذکر چند اشتباه تاریخی: در کتاب جامی تألیف استاد علی‌اصغر حکمت»، پایگاه مجلات تخصصی نور، گوهر، بهمن و اسفند 1354، شماره 35 و 36، صفحه 995 تا 999.
    2. نوشاهی، سید عارف، مرآت الأدوار و مرقات الأخبار (فصلی در شرح حال بزرگان خراسان و ماوراءالنهر و فارس در قرن‌های نهم و دهم)، پایگاه مجلات تخصصی نور، معارف، آذر - ‎اسفند 1375، شماره 39، صفحه 91 تا 113.
    3. کاسمی، نصرةالله، «دیباچه بر کتاب رشحات عين الحياة»، پایگاه مجلات تخصصی نور، گوهر، شهریور 1357، شماره 66، صفحه 417 تا 423.

    وابسته‌ها