كتاب التلخيص في أصول الفقه: تفاوت میان نسخه‌ها

    از ویکی‌نور
    بدون خلاصۀ ویرایش
    جز (جایگزینی متن - ' :' به ': ')
    برچسب‌ها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه
     
    (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد)
    خط ۹: خط ۹:
    [[امام‌الحرمین، عبدالملک بن عبدالله]] (نویسنده)
    [[امام‌الحرمین، عبدالملک بن عبدالله]] (نویسنده)
    |زبان  
    |زبان  
    | زبان =عربي  
    | زبان =عربی  
    | کد کنگره =8ت 8الف / 155/6 BP ‏
    | کد کنگره =8ت 8الف / 155/6 BP ‏
    | موضوع = اصول فقه اهل سنت - قرن 5ق.
    | موضوع = اصول فقه اهل سنت - قرن 5ق.
    |ناشر  
    |ناشر  
    | ناشر =مکه مکرمه : دار الباز
    | ناشر =مکه مکرمه: دار الباز


    دار البشائر الإسلامية   
    دار البشائر الإسلامية   
    خط ۲۵: خط ۲۵:
    | شابک =
    | شابک =
    | تعداد جلد =
    | تعداد جلد =
    | کتابخانۀ دیجیتال نور =
    | کتابخانۀ دیجیتال نور =56828
    | کتابخوان همراه نور =
    | کتابخوان همراه نور =
    | کد پدیدآور =01697
    | کد پدیدآور =01697
    خط ۳۲: خط ۳۲:
    }}
    }}


    '''كتاب التلخيص في أصول الفقه'''، اثر [[امام‌الحرمین، عبدالملک بن عبدالله|امام‌الحرمین ابوالمعالی عبدالملک بن عبدالله بن یوسف جوینی]] (419-‌478ق)، تلخیص «التقريب والإرشاد» [[باقلانی، محمد بن طیب|محمد بن طیب بن محمد بن جعفر بن قاسم بصری]]، [[باقلانی، محمد بن طیب|ابوبکر قاضی]]، معروف به ابن باقلانی و باقلانی (338-‌403ق) می‌باشد که با تحقیق [[نیبالی، عبدالله جولم|عبدالله جولم نیبالی]] و [[عمری، شبیر احمد|شبیر احمد عمری]] به چاپ رسیده است.
    '''كتاب التلخيص في أصول الفقه'''، اثر [[امام‌الحرمین، عبدالملک بن عبدالله|امام‌الحرمین ابوالمعالی عبدالملک بن عبدالله بن یوسف جوینی]] (419-‌478ق)، تلخیص «[[التقريب والإرشاد]]» [[باقلانی، محمد بن طیب|محمد بن طیب بن محمد بن جعفر بن قاسم بصری]]، [[باقلانی، محمد بن طیب|ابوبکر قاضی]]، معروف به ابن باقلانی و باقلانی (338-‌403ق) می‌باشد که با تحقیق [[نیبالی، عبدالله جولم|عبدالله جولم نیبالی]] و [[عمری، شبیر احمد|شبیر احمد عمری]] به چاپ رسیده است.


    کتاب با مقدمه مفصلی از محققین در چهار فصل آغاز و مطالب در سه جلد، تنظیم شده است. فصل اول مقدمه، نگاهی است به دوران زندگی<ref>ر.ک: مقدمه محققان، ج1، ص11</ref> و آراء اصولی باقلانی<ref>ر.ک: همان، ص18</ref>. در فصل دوم، به شرح حال جوینی پرداخته شده<ref>ر.ک: همان، ص23-‌61</ref> و در فصل سوم، به خصوصیات و ویژگی‌های تلخیص، اشاره شده است<ref>ر.ک: همان، ص67-‌89</ref>. در فصل چهارم، به تبیین اقدامات تحقیقی صورت‌گرفته در کتاب، پرداخته شده است<ref>ر.ک: همان، ص91-‌103</ref>.
    کتاب با مقدمه مفصلی از محققین در چهار فصل آغاز و مطالب در سه جلد، تنظیم شده است. فصل اول مقدمه، نگاهی است به دوران زندگی<ref>ر.ک: مقدمه محققان، ج1، ص11</ref> و آراء اصولی [[باقلانی، محمد بن طیب|باقلانی]]<ref>ر.ک: همان، ص18</ref>. در فصل دوم، به شرح حال [[جوینی، عطاملک بن محمد|جوینی]] پرداخته شده<ref>ر.ک: همان، ص23-‌61</ref> و در فصل سوم، به خصوصیات و ویژگی‌های تلخیص، اشاره شده است<ref>ر.ک: همان، ص67-‌89</ref>. در فصل چهارم، به تبیین اقدامات تحقیقی صورت‌گرفته در کتاب، پرداخته شده است<ref>ر.ک: همان، ص91-‌103</ref>.


    ==شیوه تألیف کتاب حاضر==
    ==شیوه تألیف کتاب حاضر==
    شیوه تألیف در اصول فقه، بر دو نوع است: شیوه متکلمین که روش جمهور بوده و شیوه فقها که روش حنفیه است. در شیوه متکلمین، به تحریر مسائل و تقریر قواعد در پرتو ادله عقلی و مقاصد شرعی، مجرد از فروع فقهی پرداخته می‌شود که همان روش کار علمای کلام می‌باشد، ولذا به این نام، نام‌گذاری شده است. اما در شیوه فقها، قواعد اصولی در پرتو فروع فقهی برگرفته‌شده از ائمه فقه، تقریر می‌گردد؛ بنابراین اگر قاعده‌ای با فرعی تعارض داشت، قاعده مزبور به قاعده‌ای که مناسب با آن فرع باشد، عدول داده می‌شود. کتاب حاضر که تلخیص «التقريب والإرشاد» باقلانی است، از جمله مهم‌ترین کتب اصولی است که به شیوه و روش متکلمین، به رشته تحریر در آمده است <ref>ر.ک: همان، ص6-‌7</ref>.
    شیوه تألیف در اصول فقه، بر دو نوع است: شیوه متکلمین که روش جمهور بوده و شیوه فقها که روش حنفیه است. در شیوه متکلمین، به تحریر مسائل و تقریر قواعد در پرتو ادله عقلی و مقاصد شرعی، مجرد از فروع فقهی پرداخته می‌شود که همان روش کار علمای کلام می‌باشد، ولذا به این نام، نام‌گذاری شده است. اما در شیوه فقها، قواعد اصولی در پرتو فروع فقهی برگرفته‌شده از ائمه فقه، تقریر می‌گردد؛ بنابراین اگر قاعده‌ای با فرعی تعارض داشت، قاعده مزبور به قاعده‌ای که مناسب با آن فرع باشد، عدول داده می‌شود. کتاب حاضر که تلخیص «[[التقريب والإرشاد]]» [[باقلانی، محمد بن طیب|باقلانی]] است، از جمله مهم‌ترین کتب اصولی است که به شیوه و روش متکلمین، به رشته تحریر در آمده است <ref>ر.ک: همان، ص6-‌7</ref>.


    ==روش جوینی در تلخیص==
    ==روش جوینی در تلخیص==
    ازآنجاکه اصل کتاب «التقريب والإرشاد» امروزه در دست نیست، لذا نمی‌توان به مواردی که جوینی به شرح، تببین و حذف موارد غیر ضروری آنها پرداخته، دست یافت. از طرفی خود وی نیز در مقدمه کتاب، به شیوه و روش خود در تلخیص، اشاره‌ای نکرده است، ولذا تنها راه یافتن شیوه او، بررسی اقوال و تصریحات وی در کتاب می‌باشد که به‌عنوان نمونه، به چند مورد آن اشاره می‌شود:
    ازآنجاکه اصل کتاب «[[التقريب والإرشاد]]» امروزه در دست نیست، لذا نمی‌توان به مواردی که جوینی به شرح، تببین و حذف موارد غیر ضروری آنها پرداخته، دست یافت. از طرفی خود وی نیز در مقدمه کتاب، به شیوه و روش خود در تلخیص، اشاره‌ای نکرده است، ولذا تنها راه یافتن شیوه او، بررسی اقوال و تصریحات وی در کتاب می‌باشد که به‌عنوان نمونه، به چند مورد آن اشاره می‌شود:
    # شرح و توضیح موارد مشکل: به‌عنوان مثال، باقلانی در بحث واجب موسع و موقت، واژه «قضا» را به‌گونه استعمال کرده که با استعمال سایر فقها فرق دارد و جوینی آن را شرح داده است.
    # شرح و توضیح موارد مشکل: به‌عنوان مثال، باقلانی در بحث واجب موسع و موقت، واژه «قضا» را به‌گونه استعمال کرده که با استعمال سایر فقها فرق دارد و جوینی آن را شرح داده است.
    # حذف اقوال تکراری، مطالب بدون فایده و مطالبی که با بودن مطالب موجود، به آنها احتیاجی نبوده است.
    # حذف اقوال تکراری، مطالب بدون فایده و مطالبی که با بودن مطالب موجود، به آنها احتیاجی نبوده است.
    # عدم اکتفا به شرح و اختصار مطالب موجود در «التقريب والإرشاد»، بلکه افزودن فایده علمی جدید: مانند مسئله تخصیص تا حد عدم جواز.
    # عدم اکتفا به شرح و اختصار مطالب موجود در «التقريب والإرشاد»، بلکه افزودن فایده علمی جدید: مانند مسئله تخصیص تا حد عدم جواز.
    # تنقیح آرای باقلانی و اشاره به نظریه‌ای که نزد شارح، اصح است.
    # تنقیح آرای [[باقلانی، محمد بن طیب|باقلانی]] و اشاره به نظریه‌ای که نزد شارح، اصح است.
    # ذکر آراء و ادله مخالفین و مناقشه در آنها و تببین قول صواب.
    # ذکر آراء و ادله مخالفین و مناقشه در آنها و تببین قول صواب.
    # ذکر ادله مخالفین در قالب سؤال و پاسخ به آنها.
    # ذکر ادله مخالفین در قالب سؤال و پاسخ به آنها.
    خط ۵۲: خط ۵۲:


    ==آراء اصولی جوینی در التلخيص==
    ==آراء اصولی جوینی در التلخيص==
    بررسی آراء اصولی جوینی را می‌توان در دو بخش سامان داد:
    بررسی آراء اصولی [[جوینی، عطاملک بن محمد|جوینی]] را می‌توان در دو بخش سامان داد:
    الف)- بخشی که جوینی در آن، به مخالفت خود با باقلانی تصریح نموده است؛ مانند موارد زیر:
     
    الف)- بخشی که [[جوینی، عطاملک بن محمد|جوینی]] در آن، به مخالفت خود با [[باقلانی، محمد بن طیب|باقلانی]] تصریح نموده است؛ مانند موارد زیر:
    # تعریف فقه؛
    # تعریف فقه؛
    # حقیقت حد؛
    # حقیقت حد؛
    خط ۶۴: خط ۶۵:
    # تخصیص با غایت؛
    # تخصیص با غایت؛
    # تعدیل شهود.
    # تعدیل شهود.
    ب)- بخشی که در آن، به موافقت خود با باقلانی، تصریح دارد؛ از جمله:
    ب)- بخشی که در آن، به موافقت خود با [[باقلانی، محمد بن طیب|باقلانی]]، تصریح دارد؛ از جمله:
    # موضوع زیادت و نقصان در باب مجاز؛
    # موضوع زیادت و نقصان در باب مجاز؛
    # موضوع عدم جواز تعلیق مأموربه بر شرط محال؛
    # موضوع عدم جواز تعلیق مأموربه بر شرط محال؛
    خط ۷۲: خط ۷۳:


    ==مصادر و منابع کتاب==
    ==مصادر و منابع کتاب==
    منابع و مصادری که جوینی در تلخیص از آنها بهره برده است، عبارتند از:
    منابع و مصادری که [[جوینی، عطاملک بن محمد|جوینی]] در تلخیص از آنها بهره برده است، عبارتند از:
    # «الرسالة» امام شافعی؛
    # «الرسالة» [[شافعی، محمد بن ادریس|امام شافعی]]؛
    # «شرح العمد» قاضی عبدالجبار؛
    # «[[شرح العمد]]» [[قاضی عبدالجبار بن احمد|قاضی عبدالجبار]]؛
    # کتابی از طبری<ref>ر.ک: همان، ص87</ref>.
    # کتابی از طبری<ref>ر.ک: همان، ص87</ref>.


    ==کتاب‌هایی که از این کتاب استفاده کرده‌اند==
    ==کتاب‌هایی که از این کتاب استفاده کرده‌اند==
    کتب و تألیفات فراوانی از این تلخیص استفاده کرده و از آن نام برده‌اند که برخی از آنها، عبارتند از:
    کتب و تألیفات فراوانی از این تلخیص استفاده کرده و از آن نام برده‌اند که برخی از آنها، عبارتند از:
    # «جامع الأصول» ابن اثیر؛
    # «[[جامع الأصول]]» [[ابن اثیر، نصرالله بن محمد|ابن اثیر]]؛
    # «الإبهاج» و «رفع الحاجب» ابن سبکی؛
    # «[[الإبهاج]]» و «[[رفع الحاجب]]» [[سبکی، عبدالوهاب بن علی|ابن سبکی]]؛
    # «البحر المحيط» زرکشی؛
    # «[[البحر المحيط في أصول الفقه|البحر المحيط]]» [[زرکشی]]؛
    # «شرح الكوكب المنير» ابن نجار؛
    # «[[شرح الكوكب المنير المسمی بمختصر التحرير أو المختبر المبتكر شرح المختصر في أصول الفقه|شرح الكوكب المنير]]» [[ابن نجار، محمد بن احمد|ابن نجار]]؛
    # «إرشاد الفحول» شوکانی<ref>ر.ک: همان، ص88</ref>.
    # «[[إرشاد الفحول إلی تحقيق الحق من علم الأصول|إرشاد الفحول]]» [[شوکانی، محمد|شوکانی]]<ref>ر.ک: همان، ص88</ref>.


    ==اشکالات کتاب==
    ==اشکالات کتاب==
    خط ۹۰: خط ۹۱:
    # ضعیف شمردن حدیث «والله لأزيدن علی السبعين» و بیان این موضوع که این حدیث در صحاح وجود ندارد؛ درحالی‌که این حدیث، در صحیحین ذکر شده است.
    # ضعیف شمردن حدیث «والله لأزيدن علی السبعين» و بیان این موضوع که این حدیث در صحاح وجود ندارد؛ درحالی‌که این حدیث، در صحیحین ذکر شده است.
    # استدلال به حدیث ضعیف «وإذا أصبت المعنی فلا بأس».
    # استدلال به حدیث ضعیف «وإذا أصبت المعنی فلا بأس».
    # ذکر این مطلب که ابن عباس در زمان وفات پیامبر(ص)، هفت ساله بود؛ درحالی‌که وی، در آن زمان، سیزده سال داشته است.
    # ذکر این مطلب که [[ابن عباس، عبدالله بن عباس|ابن عباس]] در زمان وفات پیامبر(ص)، هفت ساله بود؛ درحالی‌که وی، در آن زمان، سیزده سال داشته است.
    # نقل این مطلب که بنا بر نظر معظم حنفیه، امر مقتضی فور است؛ درحالی‌که این نظر برخی از حنفیه است<ref>ر.ک: همان، ص89-‌90</ref>.
    # نقل این مطلب که بنا بر نظر معظم حنفیه، امر مقتضی فور است؛ درحالی‌که این نظر برخی از حنفیه است<ref>ر.ک: همان، ص89-‌90</ref>.


    خط ۱۰۷: خط ۱۰۸:
    {{وابسته‌ها}}
    {{وابسته‌ها}}


    [[نفائس الأصول في شرح المحصول]]
    [[أصول السرخسي]]
    [[شرح تنقيح الفصول في اختصار المحصول من الأصول]]
    [[اصول فقه مقارن]]
    [[التمهيد في أصول الفقه]]
    [[التبصرة في أصول الفقه]]
    [[اصول فقه نوین]]
    [[مصادر التشريع عند الإمامية و السنة]]
    [[مصادر اجتهاد از منظر فقیهان]]
    [[المنخول من تعليقات الأصول]]
    [[الكافية في الجدل]]
    [[درآمدی بر علم اصول، رجال و درایه]]
    [[المعالم في علم أصول الفقه]]
    [[الکاشف عن أصول الدلائل و فصول العلل]]


    [[رده:کتاب‌شناسی]]
    [[رده:کتاب‌شناسی]]
    [[رده:مقالات جدید]]
    [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]
    [[رده: فقه و اصول]]
    [[رده:اصول فقه (آثارکلی)]]
    [[رده:اصول فقه اهل سنت]]
    [[رده:خرداد (1400)]]

    نسخهٔ کنونی تا ‏۱۷ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۵۸

    كتاب التلخيص في أصول الفقه
    كتاب التلخيص في أصول الفقه
    پدیدآوراننیبالی، عبدالله جولم(مصحح)

    عمری، شبیر احمد(مصحح)

    امام‌الحرمین، عبدالملک بن عبدالله (نویسنده)
    عنوان‌های دیگركتاب التلخيص في أصول الفقه
    ناشرمکه مکرمه: دار الباز دار البشائر الإسلامية
    مکان نشرعربستان - مکه مکرمه لبنان - بيروت
    سال نشر1417ق. = 1996م. =
    چاپچاپ اول
    موضوعاصول فقه اهل سنت - قرن 5ق.
    زبانعربی
    کد کنگره
    8ت 8الف / 155/6 BP ‏
    نورلایبمطالعه و دانلود pdf

    كتاب التلخيص في أصول الفقه، اثر امام‌الحرمین ابوالمعالی عبدالملک بن عبدالله بن یوسف جوینی (419-‌478ق)، تلخیص «التقريب والإرشاد» محمد بن طیب بن محمد بن جعفر بن قاسم بصری، ابوبکر قاضی، معروف به ابن باقلانی و باقلانی (338-‌403ق) می‌باشد که با تحقیق عبدالله جولم نیبالی و شبیر احمد عمری به چاپ رسیده است.

    کتاب با مقدمه مفصلی از محققین در چهار فصل آغاز و مطالب در سه جلد، تنظیم شده است. فصل اول مقدمه، نگاهی است به دوران زندگی[۱] و آراء اصولی باقلانی[۲]. در فصل دوم، به شرح حال جوینی پرداخته شده[۳] و در فصل سوم، به خصوصیات و ویژگی‌های تلخیص، اشاره شده است[۴]. در فصل چهارم، به تبیین اقدامات تحقیقی صورت‌گرفته در کتاب، پرداخته شده است[۵].

    شیوه تألیف کتاب حاضر

    شیوه تألیف در اصول فقه، بر دو نوع است: شیوه متکلمین که روش جمهور بوده و شیوه فقها که روش حنفیه است. در شیوه متکلمین، به تحریر مسائل و تقریر قواعد در پرتو ادله عقلی و مقاصد شرعی، مجرد از فروع فقهی پرداخته می‌شود که همان روش کار علمای کلام می‌باشد، ولذا به این نام، نام‌گذاری شده است. اما در شیوه فقها، قواعد اصولی در پرتو فروع فقهی برگرفته‌شده از ائمه فقه، تقریر می‌گردد؛ بنابراین اگر قاعده‌ای با فرعی تعارض داشت، قاعده مزبور به قاعده‌ای که مناسب با آن فرع باشد، عدول داده می‌شود. کتاب حاضر که تلخیص «التقريب والإرشاد» باقلانی است، از جمله مهم‌ترین کتب اصولی است که به شیوه و روش متکلمین، به رشته تحریر در آمده است [۶].

    روش جوینی در تلخیص

    ازآنجاکه اصل کتاب «التقريب والإرشاد» امروزه در دست نیست، لذا نمی‌توان به مواردی که جوینی به شرح، تببین و حذف موارد غیر ضروری آنها پرداخته، دست یافت. از طرفی خود وی نیز در مقدمه کتاب، به شیوه و روش خود در تلخیص، اشاره‌ای نکرده است، ولذا تنها راه یافتن شیوه او، بررسی اقوال و تصریحات وی در کتاب می‌باشد که به‌عنوان نمونه، به چند مورد آن اشاره می‌شود:

    1. شرح و توضیح موارد مشکل: به‌عنوان مثال، باقلانی در بحث واجب موسع و موقت، واژه «قضا» را به‌گونه استعمال کرده که با استعمال سایر فقها فرق دارد و جوینی آن را شرح داده است.
    2. حذف اقوال تکراری، مطالب بدون فایده و مطالبی که با بودن مطالب موجود، به آنها احتیاجی نبوده است.
    3. عدم اکتفا به شرح و اختصار مطالب موجود در «التقريب والإرشاد»، بلکه افزودن فایده علمی جدید: مانند مسئله تخصیص تا حد عدم جواز.
    4. تنقیح آرای باقلانی و اشاره به نظریه‌ای که نزد شارح، اصح است.
    5. ذکر آراء و ادله مخالفین و مناقشه در آنها و تببین قول صواب.
    6. ذکر ادله مخالفین در قالب سؤال و پاسخ به آنها.
    7. استفاده از اسلوب «فنقله» (فإن قيل كذا، قيل كذا).
    8. تحریر مسئله و ذکر محل وفاق و خلاف.
    9. تببین وجه ضعف اقوال ضعیف[۷].

    آراء اصولی جوینی در التلخيص

    بررسی آراء اصولی جوینی را می‌توان در دو بخش سامان داد:

    الف)- بخشی که جوینی در آن، به مخالفت خود با باقلانی تصریح نموده است؛ مانند موارد زیر:

    1. تعریف فقه؛
    2. حقیقت حد؛
    3. تعریف حسن؛
    4. طرق فصل بین حقیقت و مجاز؛
    5. نقل مذهب شافعی در افاده امر؛
    6. تفریق بین مریض و مسافر در وجوب روزه؛
    7. تحقق عموم در احکام؛
    8. نقل گفتار بعضی از شافعیه درباره تخصیص صیغه‌های جمع تا حدی که فقط یکی بماند؛
    9. تخصیص با غایت؛
    10. تعدیل شهود.

    ب)- بخشی که در آن، به موافقت خود با باقلانی، تصریح دارد؛ از جمله:

    1. موضوع زیادت و نقصان در باب مجاز؛
    2. موضوع عدم جواز تعلیق مأموربه بر شرط محال؛
    3. موضوع اقتضای فور نداشتن امر؛
    4. موضوع اطلاق اسم «قضا» بر واجب غیر موقت؛

    و...[۸].

    مصادر و منابع کتاب

    منابع و مصادری که جوینی در تلخیص از آنها بهره برده است، عبارتند از:

    1. «الرسالة» امام شافعی؛
    2. «شرح العمد» قاضی عبدالجبار؛
    3. کتابی از طبری[۹].

    کتاب‌هایی که از این کتاب استفاده کرده‌اند

    کتب و تألیفات فراوانی از این تلخیص استفاده کرده و از آن نام برده‌اند که برخی از آنها، عبارتند از:

    1. «جامع الأصول» ابن اثیر؛
    2. «الإبهاج» و «رفع الحاجب» ابن سبکی؛
    3. «البحر المحيط» زرکشی؛
    4. «شرح الكوكب المنير» ابن نجار؛
    5. «إرشاد الفحول» شوکانی[۱۰].

    اشکالات کتاب

    برخی از اشکالاتی که به مؤلف گرفته‌شده، به قرار زیر است:

    1. ذکر برخی از امور اعتقادی مخالف کتاب، سنت و عقیده سلف صالح.
    2. ضعیف شمردن حدیث «والله لأزيدن علی السبعين» و بیان این موضوع که این حدیث در صحاح وجود ندارد؛ درحالی‌که این حدیث، در صحیحین ذکر شده است.
    3. استدلال به حدیث ضعیف «وإذا أصبت المعنی فلا بأس».
    4. ذکر این مطلب که ابن عباس در زمان وفات پیامبر(ص)، هفت ساله بود؛ درحالی‌که وی، در آن زمان، سیزده سال داشته است.
    5. نقل این مطلب که بنا بر نظر معظم حنفیه، امر مقتضی فور است؛ درحالی‌که این نظر برخی از حنفیه است[۱۱].

    وضعیت کتاب

    فهرست مطالب هر جلد، در انتهای همان جلد و فهرست مصادر و مراجع مورد استفاده محققان، به‌همراه فهرست اجمالی کتاب مربوط به ابواب، فصول، اقوال و مسائل، در انتهای کتاب آمده است.

    در پاورقی‌ها، علاوه بر ذکر منابع[۱۲] و اشاره به اختلاف نسخ[۱۳]، به توضیح برخی از مطالب و موضوعات متن، پرداخته شده است[۱۴].

    پانویس

    1. ر.ک: مقدمه محققان، ج1، ص11
    2. ر.ک: همان، ص18
    3. ر.ک: همان، ص23-‌61
    4. ر.ک: همان، ص67-‌89
    5. ر.ک: همان، ص91-‌103
    6. ر.ک: همان، ص6-‌7
    7. ر.ک: همان، ص68-‌69
    8. ر.ک: همان، ص70-‌84
    9. ر.ک: همان، ص87
    10. ر.ک: همان، ص88
    11. ر.ک: همان، ص89-‌90
    12. ر.ک: پاورقی، ج1، ص133
    13. ر.ک: همان، ص170
    14. ر.ک: همان، ص178

    منابع مقاله

    مقدمه و متن کتاب.

    وابسته‌ها