گلچینی از معارف تشیع: تفاوت میان نسخه‌ها

    از ویکی‌نور
    (صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR19256J1.jpg | عنوان =‏گلچینی از معارف تشیع | عنوان‌ها...» ایجاد کرد)
     
    جز (جایگزینی متن - 'دانشگاه ها' به 'دانشگاه‌ها')
     
    (۱۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد)
    خط ۶: خط ۶:
    [[طباطبايي، محمد حسين]] (نويسنده)
    [[طباطبايي، محمد حسين]] (نويسنده)


    [[ثقفي، محمد]] (مترجم)
    [[ثقفی، محمد]] (مترجم)


    [[چيتيک، ويليام سي]] (تنظيم)
    [[چيتيک، ويليام سي]] (تنظيم)


    [[خسرو شاهي، هادي]] (به کوشش)
    [[خسرو شاهي، هادي]] (به کوشش)
    | زبان =فارسي
    | زبان =فارسی
    | کد کنگره =‏‎‏BP‎‏ ‎‏211‎‏/‎‏5‎‏ ‎‏/‎‏ط‎‏2‎‏گ‎‏8 ‏
    | کد کنگره =‏‎‏BP‎‏ ‎‏211‎‏/‎‏5‎‏ ‎‏/‎‏ط‎‏2‎‏گ‎‏8 ‏
    | موضوع =شيعه - عقايد
    | موضوع =شيعه - عقايد


    | ناشر =بوستان کتاب قم (انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)  
    | ناشر =بوستان کتاب قم (انتشارات دفتر تبليغات اسلامى حوزه علمیه قم)  


    | مکان نشر =ايران - قم
    | مکان نشر =ايران - قم
    خط ۲۴: خط ۲۴:
    | شابک =
    | شابک =
    | تعداد جلد =1
    | تعداد جلد =1
    | کتابخانۀ دیجیتال نور =
    | کتابخانۀ دیجیتال نور =19256
    | کتابخوان همراه نور =19256
    | کد پدیدآور =01436
    | کد پدیدآور =01436
    | پس از =
    | پس از =
    خط ۳۰: خط ۳۱:
    }}  
    }}  


    '''گلچینی از معارف تشیع'''، اثر محمدحسین طباطبایی (متوفی 1360ش)، کتابی است که در اصل به‌منظور معرفی مذهب تشیع در جهان غرب، تدوین شده و به کوشش سید هادی خسروشاهی به‌صورت حاضر چاپ شده است.
    '''گلچینی از معارف تشیع'''، اثر [[طباطبایی، سید محمدحسین|محمدحسین طباطبایی]] (متوفی 1360ش)، کتابی است که در اصل به‌منظور معرفی مذهب تشیع در جهان غرب، تدوین شده و به کوشش [[خسروشاهی، هادی|سید هادی خسروشاهی]] به‌صورت حاضر چاپ شده است.


    طبق طرح پیشنهادی یکی از اساتید مغرب‌زمین، قرار می‌شود که مرحوم علامه طباطبایی برای معرفی تشیع در دنیای خارج، یک سلسله کتاب‌های علمی - تحقیقی بنویسد که با ترجمه آن‌ها به زبان انگلیسی و سپس تدریس در دانشگاه هاروارد و دیگر محافل اکادمی غرب، غربیان با منابع و معارف دست‌ اول تشیع که به قلم یکی از عالمان بزرگ مذهب، تحریر می‌یابند، آشنا شوند.
    طبق طرح پیشنهادی یکی از اساتید مغرب‌زمین، قرار می‌شود که [[طباطبایی، سید محمدحسین|مرحوم علامه طباطبایی]] برای معرفی تشیع در دنیای خارج، یک سلسله کتاب‌های علمی - تحقیقی بنویسد که با ترجمه آن‌ها به زبان انگلیسی و سپس تدریس در دانشگاه‌هاروارد و دیگر محافل اکادمی غرب، غربیان با منابع و معارف دست‌ اول تشیع که به قلم یکی از عالمان بزرگ مذهب، تحریر می‌یابند، آشنا شوند.


    دو جلد این مجموعه با نام «شیعه در اسلام» و «قرآن در اسلام» توسط دکتر سید حسین نصر به انگلیسی ترجمه شده است. جلد سوم این مجموعه، «گلچینی از معارف تشیع» است مشتمل بر متونی از دعاها و معنویات ائمه تشیع، همراه با شرح‌ حال مختصری از امامان شیعه و متن عهدنامه مالک اشتر که با ترجمه استاد آمریکایی ویلیام چیتیک William.c.chiltick و مقدمه علامه طباطبایی و نظارت و مقدمه دکتر سید حسین نصر آماده شده و ترجمه آن توسط محمد ثقفی و دختر ایشان مهیا شده است<ref>ر.ک: درباره این کتاب، ص21-22</ref>.
    دو جلد این مجموعه با نام «شیعه در اسلام» و «قرآن در اسلام» توسط دکتر [[نصر، سید حسین|سید حسین نصر]] به انگلیسی ترجمه شده است. جلد سوم این مجموعه، «گلچینی از معارف تشیع» است مشتمل بر متونی از دعاها و معنویات ائمه تشیع، همراه با شرح‌ حال مختصری از امامان شیعه و متن عهدنامه مالک اشتر که با ترجمه استاد آمریکایی [[چیتیک، ویلیام سی|ویلیام چیتیک]] [[چیتیک، ویلیام سی|William.c.chiltick]] و مقدمه [[طباطبایی، سید محمدحسین|علامه طباطبایی]] و نظارت و مقدمه دکتر [[نصر، سید حسین|سید حسین نصر]] آماده شده و ترجمه آن توسط [[ثقفی، محمد|محمد ثقفی]] و دختر ایشان مهیا شده است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/33888/1/21 ر.ک: درباره این کتاب، ص21-22]</ref>.


    ==ساختار==
    ==ساختار==
    این اثر از مقدمه سید هادی خسروشاهی، کلامی از مترجم فارسی تحت عنوان «درباره این کتاب»، پیشگفتار سید حسین نصر، سخن مترجم انگلیسی، یادداشت، متن کتاب و ملحقات تشکیل شده است. متن کتاب، شامل سه بخش است.
    این اثر از مقدمه [[خسروشاهی، هادی|سید هادی خسروشاهی]]، کلامی از مترجم فارسی تحت عنوان «درباره این کتاب»، پیشگفتار [[نصر، سید حسین|سید حسین نصر]]، سخن مترجم انگلیسی، یادداشت، متن کتاب و ملحقات تشکیل شده است. متن کتاب، شامل سه بخش است.


    ==گزارش محتوا==
    ==گزارش محتوا==
    سید هادی خسروشاهی در مقدمه، به معرفی مختصر این اثر و زندگی ویلیام چیتیگ پرداخته است.
    [[خسروشاهی، هادی|سید هادی خسروشاهی]] در مقدمه، به معرفی مختصر این اثر و زندگی ویلیام چیتیگ پرداخته است.


    مترجم فارسی در ذیل عنوان «درباره این کتاب»، بعد از توضیحی کوتاه درباره این اثر، درباره چگونگی سفر و تحصیل خویش به آمریکا، دلیل بازگشت از آنجا و انگیزه خویش برای ترجمه این اثر سخن گفته است. او در پایان، از پیشنهاد سید هادی خسروشاهی مبنی بر ترجمه این اثر سخن به میان ‌آورده است<ref>ر.ک: همان، ص21-26</ref>.
    مترجم فارسی در ذیل عنوان «درباره این کتاب»، بعد از توضیحی کوتاه درباره این اثر، درباره چگونگی سفر و تحصیل خویش به آمریکا، دلیل بازگشت از آنجا و انگیزه خویش برای ترجمه این اثر سخن گفته است. او در پایان، از پیشنهاد [[خسروشاهی، هادی|سید هادی خسروشاهی]] مبنی بر ترجمه این اثر سخن به میان ‌آورده است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/33888/1/21 ر.ک: همان، ص21-26]</ref>.


    سید حسین نصر در پیشگفتار، به منابع مورد استفاده علامه طباطبایی، یعنی احادیث پیامبر و ائمه اشاره کرده و می‌گوید: حدیث از منظر شیعیان یکی از شالوده‌های اسلام است، انشا و زبانش به بیش از دو قرن نمی‌رسد. در مذهب تسنن، حدیث به سخنان پیامبر گرامی اسلام محدود می‌شود. در حقیقت کلمه حدیث به سخنان شخص پیامبر اشاره دارد، نه شخص دیگری؛ اما در تشیع اگرچه تمایز مشخصی بین احادیث پیامبر و سخنان ائمه، وجود دارد، هر دو در یک مجموعه قرار می‌گیرند؛ به این معنا که از منظر تشیع عصر تبلیغی اسلامی از دوره‌ای نسبتاً کوتاهی از دوران تبلیغی ادیان فراتر رفته است. البته دلیل این دیدگاه به‌خاطر مفهوم امام در اندیشه تشیع است<ref>ر.ک: پیشگفتار، ص28-29</ref>. سپس به مفهوم امام از منظر شیعه اشاره می‌کند و بعد از کوتاه کردن سخن درباره امام می‌گوید: مفهوم واقعی حدیث در متون اهل سنت و شیعیان بسیار نزدیک است؛ زیرا هر دو نوع، به یک واقعیت معنوی مشابهی می‌پردازند... بنابراین احادیث ائمه به احادیث پیامبر اضافه می‌شود و سخنان ائمه نوعی تفسیر و توضیح احادیث پیامبر با هدف استخراج آموزه‌های درونی اسلام است<ref>ر.ک: همان، ص29</ref>. سپس از دامنه وسیع احادیث ائمه می‌گوید. او معتقد است که احادیث شیعه از مشکلات دنیوی زندگی روزمره تا عمق حقیقت مکاتبی همچون عرفان، تصوف و فقه شیعه بحث کرده است<ref>ر.ک: همان، ص29-30</ref>.
    [[نصر، سید حسین|سید حسین نصر]] در پیشگفتار، به منابع مورد استفاده [[طباطبایی، سید محمدحسین|علامه طباطبایی]]، یعنی احادیث پیامبر و ائمه اشاره کرده و می‌گوید: حدیث از منظر شیعیان یکی از شالوده‌های اسلام است، انشا و زبانش به بیش از دو قرن نمی‌رسد. در مذهب تسنن، حدیث به سخنان پیامبر گرامی اسلام محدود می‌شود. در حقیقت کلمه حدیث به سخنان شخص پیامبر اشاره دارد، نه شخص دیگری؛ اما در تشیع اگرچه تمایز مشخصی بین احادیث پیامبر و سخنان ائمه، وجود دارد، هر دو در یک مجموعه قرار می‌گیرند؛ به این معنا که از منظر تشیع عصر تبلیغی اسلامی از دوره‌ای نسبتاً کوتاهی از دوران تبلیغی ادیان فراتر رفته است. البته دلیل این دیدگاه به‌خاطر مفهوم امام در اندیشه تشیع است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/33888/1/28 ر.ک: پیشگفتار، ص28-29]</ref>. سپس به مفهوم امام از منظر شیعه اشاره می‌کند و بعد از کوتاه کردن سخن درباره امام می‌گوید: مفهوم واقعی حدیث در متون اهل سنت و شیعیان بسیار نزدیک است؛ زیرا هر دو نوع، به یک واقعیت معنوی مشابهی می‌پردازند... بنابراین احادیث ائمه به احادیث پیامبر اضافه می‌شود و سخنان ائمه نوعی تفسیر و توضیح احادیث پیامبر با هدف استخراج آموزه‌های درونی اسلام است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/33888/1/29 ر.ک: همان، ص29]</ref>. سپس از دامنه وسیع احادیث ائمه می‌گوید. او معتقد است که احادیث شیعه از مشکلات دنیوی زندگی روزمره تا عمق حقیقت مکاتبی همچون عرفان، تصوف و فقه شیعه بحث کرده است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/33888/1/29 ر.ک: همان، ص29-30]</ref>.


    دکتر نصر در ادامه مباحث خود به بحث پیرامون مجموعه احادیث شیعه از جمله دو کتاب نهج‌ البلاغه و صحیفه سجادیه و احادیث امام باقر(ع)، امام صادق(ع) و امام کاظم(ع) پرداخته است و در پایان مطالبی درباره این اثر ارائه کرده است<ref>ر.ک: همان، ص31-37</ref>.
    [[نصر، سید حسین|دکتر نصر]] در ادامه مباحث خود به بحث پیرامون مجموعه احادیث شیعه از جمله دو کتاب نهج‌ البلاغه و صحیفه سجادیه و احادیث امام باقر(ع)، [[امام جعفر صادق(ع)|امام صادق(ع)]] و امام کاظم(ع) پرداخته است و در پایان مطالبی درباره این اثر ارائه کرده است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/33888/1/31 ر.ک: همان، ص31-37]</ref>.


    در «سخن مترجم انگلیسی» به معنا و مصداق واژه «حدیث» پرداخته شده است. ایشان نسبت به برداشت ناصواب از این واژه در کتاب دایرةالمعارف اسلام گلایه‌مند است.
    در «سخن مترجم انگلیسی» به معنا و مصداق واژه «حدیث» پرداخته شده است. ایشان نسبت به برداشت ناصواب از این واژه در کتاب دایرةالمعارف اسلام گلایه‌مند است.
    وی سپس از منابع حدیثی شیعه و سنی سخن می‌گوید و در ادامه به بیان محتوا و منابع این اثر می‌پردازد<ref>ر.ک: «سخن مترجم انگلیسی»، ص39-45</ref>.
    وی سپس از منابع حدیثی شیعه و سنی سخن می‌گوید و در ادامه به بیان محتوا و منابع این اثر می‌پردازد<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/33888/1/39 ر.ک: «سخن مترجم انگلیسی»، ص39-45]</ref>.


    علامه طباطبایی در «یادداشت» خویش به این مطلب اشاره می‌کند که با مطالعه عقاید و تعلیمات اسلامی پی به موضوعات متنوع و گسترده‌ای می‌بریم. شبکه‌ای از قوانین و قواعد فقهی، محدوده وسیعی از بیانات معنوی و اخلاقی و دیدگاه کلی اسلام به اصل هستی، سه موضوعی است که ایشان به آن اشاره کرده است. علامه در ادامه می‌گوید: سخنان و نوشته‌های شریفی که در کار موجود ارائه می‌شود، از سخنان برجای‌مانده از برترین شخصیت‌های اسلام و بزرگان از امامان انتخاب و ترجمه شده است. این سخنان شامل بیاناتی است که اصول توحید را توضیح می‌دهد و پایه‌های بنیادی همه علوم اسلامی و فروعات آن را روشن می‌سازد. این کتاب به‌طور هم‌زمان شامل اشاراتی دقیق و بسیار خوب به روشی است که علوم باقی‌مانده مهم تنظیم شده و پیرامون توحید سازمان‌دهی می‌شوند و اینکه چگونه فضایل اخلاقی بر اساس آن بنا می‌شوند و در آخر بیان اینکه چگونه جنبه‌های عملی اسلام از این حقیقت (توحید) مشتق و بر اساس آن بنا، نهاده شده‌اند. در پایان، آموزه‌های امام علی(ع) به مالک اشتر، موقعیت کلی جامعه اسلامی نسبت به کاربرد عملی اسلامی، روشن می‌سازد... همه سخنانی را که در کتاب حاضر ترجمه و نقل می‌شود در دو جمله زیر خلاصه می‌گردد: «اسلام دینی است که همه‌ چیز را آن‌طور که هستند می‌بیند» و «اسلام یعنی تسلیم حق شدن و از او در عقاید و اعمال اطاعت کردن»<ref>ر.ک: یادداشت، ص47-48</ref>.
    [[طباطبایی، سید محمدحسین|علامه طباطبایی]] در «یادداشت» خویش به این مطلب اشاره می‌کند که با مطالعه عقاید و تعلیمات اسلامی پی به موضوعات متنوع و گسترده‌ای می‌بریم. شبکه‌ای از قوانین و قواعد فقهی، محدوده وسیعی از بیانات معنوی و اخلاقی و دیدگاه کلی اسلام به اصل هستی، سه موضوعی است که ایشان به آن اشاره کرده است. علامه در ادامه می‌گوید: سخنان و نوشته‌های شریفی که در کار موجود ارائه می‌شود، از سخنان برجای‌مانده از برترین شخصیت‌های اسلام و بزرگان از امامان انتخاب و ترجمه شده است. این سخنان شامل بیاناتی است که اصول توحید را توضیح می‌دهد و پایه‌های بنیادی همه علوم اسلامی و فروعات آن را روشن می‌سازد. این کتاب به‌طور هم‌زمان شامل اشاراتی دقیق و بسیار خوب به روشی است که علوم باقی‌مانده مهم تنظیم شده و پیرامون توحید سازمان‌دهی می‌شوند و اینکه چگونه فضایل اخلاقی بر اساس آن بنا می‌شوند و در آخر بیان اینکه چگونه جنبه‌های عملی اسلام از این حقیقت (توحید) مشتق و بر اساس آن بنا، نهاده شده‌اند. در پایان، آموزه‌های [[امام على(ع)|امام علی(ع)]] به مالک اشتر، موقعیت کلی جامعه اسلامی نسبت به کاربرد عملی اسلامی، روشن می‌سازد... همه سخنانی را که در کتاب حاضر ترجمه و نقل می‌شود در دو جمله زیر خلاصه می‌گردد: «اسلام دینی است که همه‌ چیز را آن‌طور که هستند می‌بیند» و «اسلام یعنی تسلیم حق شدن و از او در عقاید و اعمال اطاعت کردن»<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/33888/1/47 ر.ک: یادداشت، ص47-48]</ref>.


    علامه طباطبایی در بخش اول کتاب، مطالبی را درباره خداوند آورده است. ایشان با نقل روایاتی از پیامبر(ص)، امام علی(ع)، امام باقر(ع)، امام صادق(ع)، امام کاظم(ع) و امام رضا(ع)، از یگانگی خداوند سخن گفته است. نوع احادیث از خود پیامبر تا امام هشتم که برخی از آنها متواتر است، کمی متفاوت می‌باشند. این روایات، بر غیر قابل قیاس بودن و یا تنزیه و برتری خداوند بر مخلوقات، تأکید دارند. علاوه بر این، این روایات بر ناتوانی انسان از درک خداوند با استفاده از چیزهایی مثل قدرت عقل و احساس نیز تأکید می‌ورزند. نویسنده برای روشن کردن این معانی سعی نموده برای این روایات تفسیر مناسب و کافی ارائه کند. این تفاسیر شامل تفاسیر عالمان قدیم همچون علامه مجلسی و مفسرین اخیر است. برخی از این جملات توضیحی در جهت درک و فهم متن ارائه شده است<ref>ر.ک: متن کتاب، ص50-51</ref>.
    [[طباطبایی، سید محمدحسین|علامه طباطبایی]] در بخش اول کتاب، مطالبی را درباره خداوند آورده است. ایشان با نقل روایاتی از پیامبر(ص)، امام علی(ع)، امام باقر(ع)، [[امام جعفر صادق(ع)|امام صادق(ع)]]، امام کاظم(ع) و امام رضا(ع)، از یگانگی خداوند سخن گفته است. نوع احادیث از خود پیامبر تا امام هشتم که برخی از آنها متواتر است، کمی متفاوت می‌باشند. این روایات، بر غیر قابل قیاس بودن و یا تنزیه و برتری خداوند بر مخلوقات، تأکید دارند. علاوه بر این، این روایات بر ناتوانی انسان از درک خداوند با استفاده از چیزهایی مثل قدرت عقل و احساس نیز تأکید می‌ورزند. نویسنده برای روشن کردن این معانی سعی نموده برای این روایات تفسیر مناسب و کافی ارائه کند. این تفاسیر شامل تفاسیر عالمان قدیم همچون علامه مجلسی و مفسرین اخیر است. برخی از این جملات توضیحی در جهت درک و فهم متن ارائه شده است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/33888/1/50 ر.ک: متن کتاب، ص50-51]</ref>.


    بخش دوم کتاب درباره حکومت و زمامداری است. مطالبی که نویسنده در این بخش ارائه کرده بر پایه عهدنامه مالک اشتر است. امام علی(ع) این عهدنامه را به فرماندار خود مالک اشتر در مصر نوشت. این عهدنامه از طولانی‌ترین عهدنامه‌های سیاسی است که تا به ‌حال در عرصه ادبیات سیاسی، تحریر یافته است؛ به‌خصوص اینکه در میان نامه‌های سیاسی امام، این عهدنامه از کیفیت خوب و بالایی برخوردار است<ref>ر.ک: همان، ص93</ref>.
    بخش دوم کتاب درباره حکومت و زمامداری است. مطالبی که نویسنده در این بخش ارائه کرده بر پایه عهدنامه مالک اشتر است. امام علی(ع) این عهدنامه را به فرماندار خود مالک اشتر در مصر نوشت. این عهدنامه از طولانی‌ترین عهدنامه‌های سیاسی است که تا به ‌حال در عرصه ادبیات سیاسی، تحریر یافته است؛ به‌خصوص اینکه در میان نامه‌های سیاسی امام، این عهدنامه از کیفیت خوب و بالایی برخوردار است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/33888/1/93 ر.ک: همان، ص93]</ref>.


    علامه در این فصل از دو شرح نهج ‌البلاغه ابن ابی‌الحدید (متوفای 655ق) و ابن میثم بحرانی (متوفای 679ق) و نیز نکات و دیدگاه‌های شیخ محمد عبده (متوفای 1905ق) برای ذکر مطالب خویش بهره برده است<ref>ر.ک: همان، ص92</ref>.
    علامه در این فصل از دو شرح نهج‌البلاغه ابن ابی‌الحدید (متوفای 655ق) و ابن میثم بحرانی (متوفای 679ق) و نیز نکات و دیدگاه‌های شیخ محمد عبده (متوفای 1905ق) برای ذکر مطالب خویش بهره برده است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/33888/1/92 ر.ک: همان، ص92]</ref>.


    بخش سوم کتاب با عنوان «زندگی معنوی: دعا و تضرع به درگاه خداوند»، به دعای عرفه، دو دعا از امام سجاد(ع) و توقیع ناحیه مقدسه اختصاص یافته است. علامه طباطبایی دعا را به چهار قسم تقسیم می‌کند: دعای شرعی (نماز)، استدعا (دعا)، مناجات و عبادت تهلیل‌دار (ورد) و نیایش (ذکر)<ref>ر.ک: همان، ص119</ref>. سپس به توضیح این چهار قسم می‌نشیند، پس ‌از آن، آن چهار دعای یادشده را ذکر می‌کند<ref>ر.ک: همان، ص121-157</ref>.
    بخش سوم کتاب با عنوان «زندگی معنوی: دعا و تضرع به درگاه خداوند»، به دعای عرفه، دو دعا از امام سجاد(ع) و توقیع ناحیه مقدسه اختصاص یافته است. [[طباطبایی، سید محمدحسین|علامه طباطبایی]] دعا را به چهار قسم تقسیم می‌کند: دعای شرعی (نماز)، استدعا (دعا)، مناجات و عبادت تهلیل‌دار (ورد) و نیایش (ذکر)<ref>ر.ک: همان، ص119</ref>. سپس به توضیح این چهار قسم می‌نشیند، پس ‌از آن، آن چهار دعای یادشده را ذکر می‌کند<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/33888/1/121 ر.ک: همان، ص121-157]</ref>.


    نویسنده برای دعا دو بعد در نظر می‌گیرد: بعد ظاهری و بعد درونی. بعد ظاهری این دعاها، دستورهایی است که دین مبین (شریعت) در مورد نحوه عبادت صادر کرده است (نمازهای یومیه اعم از واجب و مستحب، روزه گرفتن، زیارت، صدقه دادن و غیره). اما بعد درونی دعاهای مسلمانان بسیار پیچیده‌تر از آن است که بتوان فهمید. برخلاف بعد ظاهری آن نمی‌توان این دعاها را در چند جمله تعریف کرد، بلکه تنها باید با مطالعه زندگی و پرتو معنوی انسان‌های مقدس و اولیا آن را درک کرد. برخی از نگاه‌های اجمالی صمیمی روح انسان‌های متقی در تضرع‌ها یافت می‌شود<ref>ر.ک: همان، ص119</ref>.
    نویسنده برای دعا دو بعد در نظر می‌گیرد: بعد ظاهری و بعد درونی. بعد ظاهری این دعاها، دستورهایی است که دین مبین (شریعت) در مورد نحوه عبادت صادر کرده است (نمازهای یومیه اعم از واجب و مستحب، روزه گرفتن، زیارت، صدقه دادن و غیره). اما بعد درونی دعاهای مسلمانان بسیار پیچیده‌تر از آن است که بتوان فهمید. برخلاف بعد ظاهری آن نمی‌توان این دعاها را در چند جمله تعریف کرد، بلکه تنها باید با مطالعه زندگی و پرتو معنوی انسان‌های مقدس و اولیا آن را درک کرد. برخی از نگاه‌های اجمالی صمیمی روح انسان‌های متقی در تضرع‌ها یافت می‌شود<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/33888/1/119 ر.ک: همان، ص119]</ref>.


    ملحقات کتاب، به زندگی‌نامه بسیار مختصر از دوازده امام اختصاص یافته است. پیش از ورود به این بخش، مطالبی در مورد واژه و مفهوم «امام» و به دنبال آن، زندگی ام‌الائمه حضرت فاطمه(س) ارائه شده است<ref>ر.ک: همان، ص159-167</ref>.
    ملحقات کتاب، به زندگی‌نامه بسیار مختصر از دوازده امام اختصاص یافته است. پیش از ورود به این بخش، مطالبی در مورد واژه و مفهوم «امام» و به دنبال آن، زندگی ام‌الائمه حضرت فاطمه(س) ارائه شده است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/33888/1/159 ر.ک: همان، ص159-167]</ref>.


    ==وضعیت کتاب==
    ==وضعیت کتاب==
    در ابتدای اثر تصویری از دست‌نوشته علامه طباطبایی به معرض نمایش گذاشته شده است<ref>ر.ک: کتاب، قبل از «یادداشت»، ص18-20</ref>.
    در ابتدای اثر تصویری از دست‌نوشته [[طباطبایی، سید محمدحسین|علامه طباطبایی]] به معرض نمایش گذاشته شده است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/33888/1/18 ر.ک: کتاب، قبل از «یادداشت»، ص18-20]</ref>.


    مترجم انگلیسی، درباره شیوه خویش در امر ترجمه می‌گوید: به‌خاطر مقدس بودن متون و اهمیت بنیادی که به‌عنوان منابع شاخه تشیع در اسلام دارند، من سعی کرده‌ام به روشی تقریباً تحت‌اللفظی ترجمه کنم؛ تا کمترین تفسیر شخصی در آن نفوذ کند. هرچند این روش در ترجمه معایب محرز و بی‌شماری را دارد، اما ضرورت ترجمه صحیح چنین ایجاب می‌کند... هرجا که نکات مشکلی در متن اصلی بود، نکاتی را اضافه کرده‌ام تا ترجمه مطمئنی داشته باشم ... و هرجا که احساس ضرورت کردم، اصل عربی عبارت را در پرانتز آورده‌ام تا به نفع دانشمندان و عرب‌زبانان نیز باشد. این مسئله در بخش سخت و متافیزیکی اول کتاب (در یگانگی خدا) ثابت است<ref>ر.ک: سخن مترجم انگلیسی، ص44-45</ref>.
    مترجم انگلیسی، درباره شیوه خویش در امر ترجمه می‌گوید: به‌خاطر مقدس بودن متون و اهمیت بنیادی که به‌عنوان منابع شاخه تشیع در اسلام دارند، من سعی کرده‌ام به روشی تقریباً تحت‌اللفظی ترجمه کنم؛ تا کمترین تفسیر شخصی در آن نفوذ کند. هرچند این روش در ترجمه معایب محرز و بی‌شماری را دارد، اما ضرورت ترجمه صحیح چنین ایجاب می‌کند... هرجا که نکات مشکلی در متن اصلی بود، نکاتی را اضافه کرده‌ام تا ترجمه مطمئنی داشته باشم... و هرجا که احساس ضرورت کردم، اصل عربی عبارت را در پرانتز آورده‌ام تا به نفع دانشمندان و عرب‌زبانان نیز باشد. این مسئله در بخش سخت و متافیزیکی اول کتاب (در یگانگی خدا) ثابت است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/33888/1/44 ر.ک: سخن مترجم انگلیسی، ص44-45]</ref>.


    فهرست محتویات در ابتدا و فهرست منابع و نمایه‌ها در انتهای کتاب آمده است.
    فهرست محتویات در ابتدا و فهرست منابع و نمایه‌ها در انتهای کتاب آمده است.
    خط ۸۰: خط ۸۱:
    مقدمات و متن کتاب.
    مقدمات و متن کتاب.
       
       
    == وابسته‌ها ==
    ==وابسته‌ها==
    {{وابسته‌ها}}
     
    [[شیعه در اسلام (طبع جدید)]]
     
    [[رده:کتاب‌شناسی]]
    [[رده:کتاب‌شناسی]]
       
       
    [[رده:کتاب‌شناسی]]
    [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]
       
       
    [[رده:کتاب‌شناسی]]
    [[رده:کلام و عقاید]]
       
       
    [[رده:کتاب‌شناسی]]
    [[رده:آثار کلی (مناظرات کلامی، مذاهب کلامی)]]
       
       
    [[رده:کتاب‌شناسی]]
    [[رده:آثار کلامی امامیه اثناعشریه (قرن 11 – 14)]]
    [[رده:قربانی-باقی زاده]]
    [[رده:آثار خاورشناسان]]
    [[رده:25 اردیبهشت الی 24 خرداد(98)]]

    نسخهٔ کنونی تا ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۵۴

    ‏گلچینی از معارف تشیع
    گلچینی از معارف تشیع
    پدیدآورانطباطبايي، محمد حسين (نويسنده)

    ثقفی، محمد (مترجم)

    چيتيک، ويليام سي (تنظيم)

    خسرو شاهي، هادي (به کوشش)
    ناشربوستان کتاب قم (انتشارات دفتر تبليغات اسلامى حوزه علمیه قم)
    مکان نشرايران - قم
    سال نشرمجلد1: 1389ش ,
    موضوعشيعه - عقايد
    زبانفارسی
    تعداد جلد1
    کد کنگره
    ‏‎‏BP‎‏ ‎‏211‎‏/‎‏5‎‏ ‎‏/‎‏ط‎‏2‎‏گ‎‏8 ‏
    نورلایبمطالعه و دانلود pdf

    گلچینی از معارف تشیع، اثر محمدحسین طباطبایی (متوفی 1360ش)، کتابی است که در اصل به‌منظور معرفی مذهب تشیع در جهان غرب، تدوین شده و به کوشش سید هادی خسروشاهی به‌صورت حاضر چاپ شده است.

    طبق طرح پیشنهادی یکی از اساتید مغرب‌زمین، قرار می‌شود که مرحوم علامه طباطبایی برای معرفی تشیع در دنیای خارج، یک سلسله کتاب‌های علمی - تحقیقی بنویسد که با ترجمه آن‌ها به زبان انگلیسی و سپس تدریس در دانشگاه‌هاروارد و دیگر محافل اکادمی غرب، غربیان با منابع و معارف دست‌ اول تشیع که به قلم یکی از عالمان بزرگ مذهب، تحریر می‌یابند، آشنا شوند.

    دو جلد این مجموعه با نام «شیعه در اسلام» و «قرآن در اسلام» توسط دکتر سید حسین نصر به انگلیسی ترجمه شده است. جلد سوم این مجموعه، «گلچینی از معارف تشیع» است مشتمل بر متونی از دعاها و معنویات ائمه تشیع، همراه با شرح‌ حال مختصری از امامان شیعه و متن عهدنامه مالک اشتر که با ترجمه استاد آمریکایی ویلیام چیتیک William.c.chiltick و مقدمه علامه طباطبایی و نظارت و مقدمه دکتر سید حسین نصر آماده شده و ترجمه آن توسط محمد ثقفی و دختر ایشان مهیا شده است[۱].

    ساختار

    این اثر از مقدمه سید هادی خسروشاهی، کلامی از مترجم فارسی تحت عنوان «درباره این کتاب»، پیشگفتار سید حسین نصر، سخن مترجم انگلیسی، یادداشت، متن کتاب و ملحقات تشکیل شده است. متن کتاب، شامل سه بخش است.

    گزارش محتوا

    سید هادی خسروشاهی در مقدمه، به معرفی مختصر این اثر و زندگی ویلیام چیتیگ پرداخته است.

    مترجم فارسی در ذیل عنوان «درباره این کتاب»، بعد از توضیحی کوتاه درباره این اثر، درباره چگونگی سفر و تحصیل خویش به آمریکا، دلیل بازگشت از آنجا و انگیزه خویش برای ترجمه این اثر سخن گفته است. او در پایان، از پیشنهاد سید هادی خسروشاهی مبنی بر ترجمه این اثر سخن به میان ‌آورده است[۲].

    سید حسین نصر در پیشگفتار، به منابع مورد استفاده علامه طباطبایی، یعنی احادیث پیامبر و ائمه اشاره کرده و می‌گوید: حدیث از منظر شیعیان یکی از شالوده‌های اسلام است، انشا و زبانش به بیش از دو قرن نمی‌رسد. در مذهب تسنن، حدیث به سخنان پیامبر گرامی اسلام محدود می‌شود. در حقیقت کلمه حدیث به سخنان شخص پیامبر اشاره دارد، نه شخص دیگری؛ اما در تشیع اگرچه تمایز مشخصی بین احادیث پیامبر و سخنان ائمه، وجود دارد، هر دو در یک مجموعه قرار می‌گیرند؛ به این معنا که از منظر تشیع عصر تبلیغی اسلامی از دوره‌ای نسبتاً کوتاهی از دوران تبلیغی ادیان فراتر رفته است. البته دلیل این دیدگاه به‌خاطر مفهوم امام در اندیشه تشیع است[۳]. سپس به مفهوم امام از منظر شیعه اشاره می‌کند و بعد از کوتاه کردن سخن درباره امام می‌گوید: مفهوم واقعی حدیث در متون اهل سنت و شیعیان بسیار نزدیک است؛ زیرا هر دو نوع، به یک واقعیت معنوی مشابهی می‌پردازند... بنابراین احادیث ائمه به احادیث پیامبر اضافه می‌شود و سخنان ائمه نوعی تفسیر و توضیح احادیث پیامبر با هدف استخراج آموزه‌های درونی اسلام است[۴]. سپس از دامنه وسیع احادیث ائمه می‌گوید. او معتقد است که احادیث شیعه از مشکلات دنیوی زندگی روزمره تا عمق حقیقت مکاتبی همچون عرفان، تصوف و فقه شیعه بحث کرده است[۵].

    دکتر نصر در ادامه مباحث خود به بحث پیرامون مجموعه احادیث شیعه از جمله دو کتاب نهج‌ البلاغه و صحیفه سجادیه و احادیث امام باقر(ع)، امام صادق(ع) و امام کاظم(ع) پرداخته است و در پایان مطالبی درباره این اثر ارائه کرده است[۶].

    در «سخن مترجم انگلیسی» به معنا و مصداق واژه «حدیث» پرداخته شده است. ایشان نسبت به برداشت ناصواب از این واژه در کتاب دایرةالمعارف اسلام گلایه‌مند است. وی سپس از منابع حدیثی شیعه و سنی سخن می‌گوید و در ادامه به بیان محتوا و منابع این اثر می‌پردازد[۷].

    علامه طباطبایی در «یادداشت» خویش به این مطلب اشاره می‌کند که با مطالعه عقاید و تعلیمات اسلامی پی به موضوعات متنوع و گسترده‌ای می‌بریم. شبکه‌ای از قوانین و قواعد فقهی، محدوده وسیعی از بیانات معنوی و اخلاقی و دیدگاه کلی اسلام به اصل هستی، سه موضوعی است که ایشان به آن اشاره کرده است. علامه در ادامه می‌گوید: سخنان و نوشته‌های شریفی که در کار موجود ارائه می‌شود، از سخنان برجای‌مانده از برترین شخصیت‌های اسلام و بزرگان از امامان انتخاب و ترجمه شده است. این سخنان شامل بیاناتی است که اصول توحید را توضیح می‌دهد و پایه‌های بنیادی همه علوم اسلامی و فروعات آن را روشن می‌سازد. این کتاب به‌طور هم‌زمان شامل اشاراتی دقیق و بسیار خوب به روشی است که علوم باقی‌مانده مهم تنظیم شده و پیرامون توحید سازمان‌دهی می‌شوند و اینکه چگونه فضایل اخلاقی بر اساس آن بنا می‌شوند و در آخر بیان اینکه چگونه جنبه‌های عملی اسلام از این حقیقت (توحید) مشتق و بر اساس آن بنا، نهاده شده‌اند. در پایان، آموزه‌های امام علی(ع) به مالک اشتر، موقعیت کلی جامعه اسلامی نسبت به کاربرد عملی اسلامی، روشن می‌سازد... همه سخنانی را که در کتاب حاضر ترجمه و نقل می‌شود در دو جمله زیر خلاصه می‌گردد: «اسلام دینی است که همه‌ چیز را آن‌طور که هستند می‌بیند» و «اسلام یعنی تسلیم حق شدن و از او در عقاید و اعمال اطاعت کردن»[۸].

    علامه طباطبایی در بخش اول کتاب، مطالبی را درباره خداوند آورده است. ایشان با نقل روایاتی از پیامبر(ص)، امام علی(ع)، امام باقر(ع)، امام صادق(ع)، امام کاظم(ع) و امام رضا(ع)، از یگانگی خداوند سخن گفته است. نوع احادیث از خود پیامبر تا امام هشتم که برخی از آنها متواتر است، کمی متفاوت می‌باشند. این روایات، بر غیر قابل قیاس بودن و یا تنزیه و برتری خداوند بر مخلوقات، تأکید دارند. علاوه بر این، این روایات بر ناتوانی انسان از درک خداوند با استفاده از چیزهایی مثل قدرت عقل و احساس نیز تأکید می‌ورزند. نویسنده برای روشن کردن این معانی سعی نموده برای این روایات تفسیر مناسب و کافی ارائه کند. این تفاسیر شامل تفاسیر عالمان قدیم همچون علامه مجلسی و مفسرین اخیر است. برخی از این جملات توضیحی در جهت درک و فهم متن ارائه شده است[۹].

    بخش دوم کتاب درباره حکومت و زمامداری است. مطالبی که نویسنده در این بخش ارائه کرده بر پایه عهدنامه مالک اشتر است. امام علی(ع) این عهدنامه را به فرماندار خود مالک اشتر در مصر نوشت. این عهدنامه از طولانی‌ترین عهدنامه‌های سیاسی است که تا به ‌حال در عرصه ادبیات سیاسی، تحریر یافته است؛ به‌خصوص اینکه در میان نامه‌های سیاسی امام، این عهدنامه از کیفیت خوب و بالایی برخوردار است[۱۰].

    علامه در این فصل از دو شرح نهج‌البلاغه ابن ابی‌الحدید (متوفای 655ق) و ابن میثم بحرانی (متوفای 679ق) و نیز نکات و دیدگاه‌های شیخ محمد عبده (متوفای 1905ق) برای ذکر مطالب خویش بهره برده است[۱۱].

    بخش سوم کتاب با عنوان «زندگی معنوی: دعا و تضرع به درگاه خداوند»، به دعای عرفه، دو دعا از امام سجاد(ع) و توقیع ناحیه مقدسه اختصاص یافته است. علامه طباطبایی دعا را به چهار قسم تقسیم می‌کند: دعای شرعی (نماز)، استدعا (دعا)، مناجات و عبادت تهلیل‌دار (ورد) و نیایش (ذکر)[۱۲]. سپس به توضیح این چهار قسم می‌نشیند، پس ‌از آن، آن چهار دعای یادشده را ذکر می‌کند[۱۳].

    نویسنده برای دعا دو بعد در نظر می‌گیرد: بعد ظاهری و بعد درونی. بعد ظاهری این دعاها، دستورهایی است که دین مبین (شریعت) در مورد نحوه عبادت صادر کرده است (نمازهای یومیه اعم از واجب و مستحب، روزه گرفتن، زیارت، صدقه دادن و غیره). اما بعد درونی دعاهای مسلمانان بسیار پیچیده‌تر از آن است که بتوان فهمید. برخلاف بعد ظاهری آن نمی‌توان این دعاها را در چند جمله تعریف کرد، بلکه تنها باید با مطالعه زندگی و پرتو معنوی انسان‌های مقدس و اولیا آن را درک کرد. برخی از نگاه‌های اجمالی صمیمی روح انسان‌های متقی در تضرع‌ها یافت می‌شود[۱۴].

    ملحقات کتاب، به زندگی‌نامه بسیار مختصر از دوازده امام اختصاص یافته است. پیش از ورود به این بخش، مطالبی در مورد واژه و مفهوم «امام» و به دنبال آن، زندگی ام‌الائمه حضرت فاطمه(س) ارائه شده است[۱۵].

    وضعیت کتاب

    در ابتدای اثر تصویری از دست‌نوشته علامه طباطبایی به معرض نمایش گذاشته شده است[۱۶].

    مترجم انگلیسی، درباره شیوه خویش در امر ترجمه می‌گوید: به‌خاطر مقدس بودن متون و اهمیت بنیادی که به‌عنوان منابع شاخه تشیع در اسلام دارند، من سعی کرده‌ام به روشی تقریباً تحت‌اللفظی ترجمه کنم؛ تا کمترین تفسیر شخصی در آن نفوذ کند. هرچند این روش در ترجمه معایب محرز و بی‌شماری را دارد، اما ضرورت ترجمه صحیح چنین ایجاب می‌کند... هرجا که نکات مشکلی در متن اصلی بود، نکاتی را اضافه کرده‌ام تا ترجمه مطمئنی داشته باشم... و هرجا که احساس ضرورت کردم، اصل عربی عبارت را در پرانتز آورده‌ام تا به نفع دانشمندان و عرب‌زبانان نیز باشد. این مسئله در بخش سخت و متافیزیکی اول کتاب (در یگانگی خدا) ثابت است[۱۷].

    فهرست محتویات در ابتدا و فهرست منابع و نمایه‌ها در انتهای کتاب آمده است.

    در پاورقی‌ها مستندات مطالب کتاب و ترجمه و توضیح و گاه متن عربی آیات و روایات آورده شده است. در میان پاورقی‌ها، توضیح و شرح برخی از مطالب کتاب که نیاز به توضیح داشته، بسیار دیده می‌شود.

    پانویس

    منابع مقاله

    مقدمات و متن کتاب.

    وابسته‌ها